Jesień i zima to okres intensywnego korzystania z pieców, kotłów i innych urządzeń grzewczych. Wraz z rozpoczęciem sezonu grzewczego rośnie znaczenie sprawnych kominów, wentylacji oraz instalacji gazowych. Zaniedbania mogą doprowadzić nie tylko do pożaru, ale również do zatrucia tlenkiem węgla, czyli bezwonnym i śmiertelnie niebezpiecznym czadem.
Dlatego Krajowa Izba Kominiarzy apeluje do właścicieli i zarządców nieruchomości o terminowe wykonywanie kontroli. Istotne jest jednak nie tylko samo sprawdzenie instalacji. Równie ważne jest prawidłowe udokumentowanie przeglądu.
E-protokół w CEEB. To właśnie ten dokument ma znaczenie
Przepisy w tej sprawie nie są nowe. Od 18 września 2023 roku protokoły z okresowych kontroli przewodów kominowych, wykonywanych na podstawie art. 62 Prawa budowlanego, sporządza się w formie elektronicznej z wykorzystaniem systemu Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB).
Podstawę prawną stanowi art. 62a ust. 5 Prawa budowlanego. Zgodnie z nim protokół z kontroli przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych musi zostać sporządzony elektronicznie w systemie obsługującym CEEB.
Co to oznacza dla właściciela domu? Po wykonaniu przeglądu trzeba upewnić się, iż uprawniona osoba rzeczywiście sporządziła e-protokół w systemie. Sama wizyta kominiarza nie daje pewności, iż obowiązek został prawidłowo udokumentowany.
Nie wystarczy również założyć, iż skoro fachowiec zostawił dokument na papierze, wszystko zostało załatwione. Papierowy wydruk może być przydatny jako kopia dokumentacji (w razie odszkodowania po pożarze), ale w tym przypadku nie zastąpi elektronicznego protokołu sporządzonego w CEEB.
Stanowisko to potwierdzają zarówno Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, jak i Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu.
Kontrola raz w roku. Nie można o niej zapomnieć
Obowiązek przeprowadzania okresowej kontroli wynika z art. 62 Prawa budowlanego. Właściciele i zarządcy budynków muszą zapewnić sprawdzenie stanu technicznego instalacji gazowych oraz przewodów kominowych co najmniej raz w roku.
Ważna uwaga: kontrolę należy przeprowadzić w każdym roku kalendarzowym. Nie oznacza to, iż pomiędzy kolejnymi wizytami kominiarza musi zawsze upłynąć dokładnie 365 dni.
Przegląd nie polega jedynie na pobieżnym obejrzeniu komina. Fachowiec powinien sprawdzić między innymi:
- drożność przewodów kominowych;
- prawidłowość ciągu kominowego;
- stan techniczny przewodów i ewentualne uszkodzenia;
- działanie wentylacji oraz warunki dopływu powietrza do urządzeń grzewczych;
- prawidłowość podłączeń urządzeń do przewodów kominowych.
Kontrola powinna zakończyć się sporządzeniem e-protokołu. o ile zostaną wykryte nieprawidłowości, właściciel lub zarządca powinien otrzymać informacje o koniecznych działaniach naprawczych. Nie warto odkładać przeglądu na ostatnią chwilę. Usterki wykryte przed nadejściem silnych mrozów łatwiej usunąć, zanim urządzenia grzewcze będą pracować z pełną intensywnością.
Kto może przeprowadzić kontrolę?
Nie każda osoba oferująca usługi przy kominie ma uprawnienia do wykonania każdej kontroli. Właściciel powinien powierzyć zadanie fachowcowi posiadającemu kwalifikacje odpowiednie do zakresu sprawdzanych instalacji.
Kontrole przewodów dymowych oraz grawitacyjnych przewodów spalinowych i wentylacyjnych mogą wykonywać osoby posiadające kwalifikacje mistrza w rzemiośle kominiarskim albo odpowiednie uprawnienia budowlane. W przypadku innych rodzajów przewodów wymagania mogą być odmienne.
Prezes Krajowej Izby Kominiarzy, Marcin Ziombski, apeluje o korzystanie z usług wykwalifikowanych specjalistów. Wybór adekwatnej osoby ma znaczenie zarówno dla bezpieczeństwa mieszkańców, jak i prawidłowego udokumentowania kontroli.
Przed zakończeniem wizyty warto zapytać wprost: czy e-protokół został już wprowadzony do CEEB? To proste pytanie pozwoli uniknąć nieporozumień.
Kontrole, czyszczenie i możliwe kary
Obowiązek kontroli technicznej to nie wszystko. Właściciele i zarządcy muszą również dbać o regularne usuwanie zanieczyszczeń z przewodów kominowych. Terminy czyszczenia zależą między innymi od rodzaju stosowanego paliwa.
Zgodnie z przepisami przeciwpożarowymi przewody dymowe i spalinowe w domach opalanych paliwem stałym należy czyścić co najmniej raz na trzy miesiące. W przypadku paliw ciekłych i gazowych wymagane jest czyszczenie co najmniej raz na sześć miesięcy. Przewody wentylacyjne należy czyścić co najmniej raz w roku, o ile warunki i przepisy nie wymagają częstszych działań.
Zaniedbanie obowiązków może mieć konsekwencje prawne. W przypadku stwierdzenia naruszeń zastosowanie mogą mieć odpowiednie przepisy dotyczące odpowiedzialności za stan techniczny budynku i ochrony przeciwpożarowej. Brak wpisu w bazie oznacza dla właściciela nieruchomości ryzyko mandatu w wysokości do 5000 zł.
Warto pamiętać, iż brak wymaganego przeglądu, niewykonanie zaleceń pokontrolnych i nieprawidłowości w użytkowaniu urządzeń grzewczych to różne sytuacje prawne. Nie należy automatycznie zakładać, iż każda z nich oznacza taką samą karę.
CEEB i system ZONE. Dokumentacja ma być dostępna
Elektroniczny protokół pozwala gromadzić informacje o stanie technicznym przewodów kominowych w systemie powiązanym z CEEB. Dzięki temu dokumentacja nie musi ograniczać się do papierów przechowywanych w szufladzie właściciela.
To istotne również z punktu widzenia kontroli. adekwatne organy mogą sprawdzać realizację obowiązków w zakresie wynikającym z przepisów i posiadanych uprawnień. Nie oznacza to jednak, iż każda kontrola odbywa się wyłącznie zdalnie ani iż każdy urzędnik ma nieograniczony dostęp do wszystkich danych.
Właściciel powinien zadbać o to, aby informacje dotyczące nieruchomości były prawidłowe, a wymagane kontrole zostały wykonane i udokumentowane. UWAGA! Brak wpisu w bazie oznacza dla właściciela nieruchomości ryzyko mandatu w wysokości do 5000 zł.
Czujka dymu i czadu może uratować życie
Krajowa Izba Kominiarzy przypomina również o znaczeniu autonomicznych czujek dymu i tlenku węgla. To urządzenia, które mogą ostrzec domowników o zagrożeniu, zanim będzie za późno na bezpieczną reakcję.
Czad jest bezbarwny i bezwonny. Nie można wykryć go zmysłami, dlatego sprawna wentylacja, prawidłowo działające urządzenia grzewcze i regularne kontrole mają tak duże znaczenie.
Przepisy dotyczące obowiązku montażu czujek wprowadzają różne terminy, zależnie od rodzaju i sposobu użytkowania budynku. W istniejących lokalach mieszkalnych użytkowanych przed 23 grudnia 2024 roku obowiązek instalacji autonomicznych czujek zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2030 roku. Dla nowych budynków oraz niektórych obiektów świadczących usługi hotelarskie terminy są wcześniejsze.
Nie trzeba jednak czekać na ustawowy termin. Montaż odpowiednio dobranych czujek już teraz może zwiększyć bezpieczeństwo mieszkańców.
Nie czekaj na problem. Sprawdź komin i dokumenty
Przed sezonem grzewczym warto wykonać kilka prostych kroków: umówić kontrolę, upewnić się, iż przeprowadza ją osoba z odpowiednimi uprawnieniami, sprawdzić, czy e-protokół trafił do CEEB, oraz zadbać o czyszczenie przewodów i sprawność wentylacji.
Najważniejsza zasada jest prosta: przegląd musi być nie tylko wykonany, ale również prawidłowo udokumentowany. W przypadku okresowej kontroli przewodów kominowych wymaganym dokumentem jest e-protokół sporządzony w systemie CEEB przez uprawnioną osobę.
To nie formalność dla urzędu, ale element odpowiedzialnego dbania o budynek i jego mieszkańców. w okresie grzewczym sprawny komin i adekwatna dokumentacja mają znaczenie większe, niż może się wydawać.
Czym jest ZONE?
W 2026 roku każda gmina w Polsce ma obowiązek przeprowadzenia kontroli źródeł ciepła. Urzędnicy, strażnicy miejscy i inspektorzy ochrony środowiska zostali wyposażeni w tablety z dostępem do systemu ZONE (Zintegrowany System Ograniczania Niskiej Emisji). Podczas kontroli inspektorzy sprawdzają trzy najważniejsze rzeczy:
- E-protokół: jeżeli w systemie ZONE brakuje cyfrowego wpisu z ostatnich 12 miesięcy, urzędnik uznaje, iż rocznego przeglądu w ogóle nie było. Karą za brak przeglądu lub odmowę wpuszczenia kontrolera jest mandat do 5000 zł.
- Zgodność z deklaracją CEEB: Czy piec w piwnicy to ten sam, który zgłoszono (kara za kłamstwo w deklaracji wynosi 500 zł).
- Klasę kotła: W kluczowych województwach (m.in. śląskim i mazowieckim) 1 stycznia 2026 roku minął ostateczny termin na pozbycie się kotłów bezklasowych. Użytkowanie tzw. "kopciucha" grozi grzywną administracyjną do 5000 zł.
