Tych obowiązków nie można ignorować. Chodzi o kominy, piece i instalacje gazowe

Rozpoczął się sezon grzewczy, a wraz z nim wzrosło ryzyko pożarów i zatruć tlenkiem węgla. Państwowa Straż Pożarna przypomina o obowiązkowych przeglądach instalacji, regularnym czyszczeniu kominów oraz konieczności zapewnienia sprawnej wentylacji. W Polsce stopniowo wprowadzany jest również obowiązek montażu czujek dymu i czadu. Niektóre terminy już upłynęły, a właściciele starszych domów i mieszkań mają czas do 2030 roku. Sprawdzamy, jakie zasady obowiązują w okresie 2026/2027 i o czym nie wolno zapominać.

Fot. Shutterstock

Wraz ze spadkiem temperatur w całej Polsce rozpoczęło się intensywne korzystanie z domowych instalacji grzewczych. Piece na węgiel i drewno, kotły gazowe, kominki oraz inne urządzenia zapewniają mieszkańcom ciepło, ale ich niewłaściwa eksploatacja może prowadzić do niebezpiecznych zdarzeń.

Szczególne zagrożenie stanowią zaniedbane przewody kominowe, niesprawne urządzenia oraz niedostateczna wentylacja pomieszczeń. W takich warunkach może dojść zarówno do pożaru, jak i zatrucia tlenkiem węgla.

Państwowa Straż Pożarna apeluje, aby przed rozpoczęciem intensywnego ogrzewania budynku sprawdzić stan instalacji oraz przestrzegać terminów obowiązkowych kontroli. W październiku 2026 roku przypomniały o tym między innymi jednostki straży pożarnej z województwa mazowieckiego.

Czyszczenie kominów jest obowiązkowe. Przepisy określają częstotliwość

Jednym z najważniejszych elementów bezpieczeństwa przeciwpożarowego jest regularne usuwanie zanieczyszczeń z przewodów kominowych. W trakcie spalania drewna, węgla i innych paliw stałych wewnątrz kominów może gromadzić się sadza. Jej nagromadzenie zwiększa ryzyko pożaru, który może doprowadzić do uszkodzenia przewodu kominowego, a w skrajnych przypadkach rozprzestrzenienia się ognia na konstrukcję budynku.

Częstotliwość czyszczenia kominów została określona w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dotyczącym ochrony przeciwpożarowej budynków.

W typowych budynkach mieszkalnych obowiązują następujące zasady:

Rodzaj przewodu Minimalna częstotliwość czyszczenia

Przewody od palenisk opalanych węglem, drewnem i innymi paliwami stałymi	Co najmniej raz na 3 miesiące
Przewody od palenisk opalanych gazem lub paliwami ciekłymi	Co najmniej raz na 6 miesięcy
Przewody wentylacyjne	Co najmniej raz w roku

W przypadku przewodów od palenisk na paliwa stałe oraz gazowe i olejowe przepisy odnoszą się do okresu ich użytkowania. Dla pieców na drewno i węgiel oznacza to w praktyce konieczność czyszczenia co najmniej cztery razy w roku przy całorocznej eksploatacji. Dla urządzeń gazowych i olejowych jest to co najmniej dwa razy w roku.

Przy intensywnym użytkowaniu urządzeń lub szczególnych warunkach eksploatacji czyszczenie może być konieczne częściej. Regularne usuwanie zanieczyszczeń pomaga ograniczyć ryzyko pożaru sadzy i problemów z odprowadzaniem spalin.

Czy komin można wyczyścić samodzielnie? Jest istotny wyjątek

Nie wszyscy właściciele nieruchomości muszą zlecać każdorazowe czyszczenie komina osobie posiadającej kwalifikacje kominiarskie.

Przepisy dopuszczają samodzielne usuwanie zanieczyszczeń z przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych w określonych rodzajach budynków. Dotyczy to między innymi domów jednorodzinnych, obiektów budownictwa zagrodowego oraz letniskowego.

Nie oznacza to jednak, iż można całkowicie zrezygnować z usług uprawnionych specjalistów. Samodzielne czyszczenie wymaga odpowiedniego przygotowania i zachowania zasad bezpieczeństwa, szczególnie podczas pracy na wysokości.

Co najważniejsze, możliwość samodzielnego czyszczenia komina nie zwalnia z obowiązkowej kontroli jego stanu technicznego. To odrębny obowiązek wynikający z prawa budowlanego.

W przypadku wątpliwości dotyczących drożności, szczelności lub stanu przewodu warto skorzystać z pomocy wykwalifikowanego kominiarza.

Coroczny przegląd kominów i instalacji gazowych. Tego nie można pominąć

Właściciele i zarządcy budynków muszą pamiętać nie tylko o czyszczeniu przewodów, ale także o regularnej kontroli ich stanu technicznego.

Zgodnie z art. 62 ustawy Prawo budowlane obiekty budowlane powinny być poddawane okresowej kontroli co najmniej raz w roku. we właściwym zakresie obejmuje ona między innymi instalacje gazowe oraz przewody kominowe: dymowe, spalinowe i wentylacyjne.

Podczas kontroli sprawdzana jest sprawność elementów instalacji, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo użytkowników budynku.

Istotna jest przy tym różnica pomiędzy czyszczeniem a przeglądem technicznym. Usunięcie sadzy lub innych zanieczyszczeń nie stanowi potwierdzenia, iż przewód jest szczelny i znajduje się we właściwym stanie technicznym.

Coroczną kontrolę techniczną należy powierzyć osobie posiadającej wymagane uprawnienia. W przypadku przewodów kominowych rodzaj wymaganych kwalifikacji zależy od zakresu kontroli i rodzaju instalacji.

Warto również wiedzieć, iż obowiązek przeprowadzenia kontroli raz w roku oznacza zasadniczo jej wykonanie w każdym roku kalendarzowym. Nie jest wymagane zachowanie dokładnie 365-dniowego odstępu między kolejnymi kontrolami.

Nowe przepisy dotyczące czujek. Ważne daty dla mieszkańców

Od grudnia 2024 roku w Polsce obowiązują przepisy wprowadzające stopniowy obowiązek wyposażania określonych budynków i pomieszczeń w autonomiczne czujki dymu oraz tlenku węgla.

Nowe wymagania zostały rozłożone w czasie, dlatego nie wszyscy właściciele nieruchomości muszą dostosować swoje lokale w tym samym terminie.

Najważniejsze daty to:

• 23 grudnia 2024 roku – początek obowiązywania wymagań wobec nowych lokali mieszkalnych objętych przepisami.
• 30 czerwca 2026 roku – termin dostosowania wcześniej użytkowanych pomieszczeń i jednostek mieszkalnych, w których świadczone są usługi hotelarskie.
• 1 stycznia 2030 roku – termin dostosowania istniejących wcześniej lokali mieszkalnych.

Oznacza to, iż właściciele starszych mieszkań i domów, do których mają zastosowanie przepisy przejściowe, mają jeszcze kilka lat na spełnienie nowych wymagań.

Nie warto jednak odkładać montażu urządzeń do ostatniego momentu. Czujka dymu może ostrzec przed rozwijającym się pożarem, natomiast czujka tlenku węgla pozwala wykryć zagrożenie, którego człowiek nie jest w stanie rozpoznać własnymi zmysłami.

Czy każdy musi zamontować czujkę czadu? Przepisy przewidują wyjątki

Ważne jest rozróżnienie obowiązku posiadania czujki dymu od wymagań dotyczących wykrywania tlenku węgla.

Czujki CO są wymagane w określonych przepisami pomieszczeniach, w których odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub gazowego.

Ustawodawca przewidział jednak wyjątki. Obowiązek nie obejmuje między innymi pomieszczeń, w których spalanie odbywa się w urządzeniu z zamkniętą komorą spalania, ani tych wyposażonych wyłącznie w gazowe urządzenia przeznaczone do przygotowywania posiłków.

Sama obecność kuchenki gazowej w mieszkaniu nie oznacza więc automatycznie obowiązku montażu czujki tlenku węgla.

W przepisach przewidziano również określone wyłączenia dotyczące autonomicznych czujek dymu, między innymi w przypadku zapewnienia ochrony przez odpowiednie systemy przeciwpożarowe.

Niezależnie od obowiązku prawnego Państwowa Straż Pożarna zachęca do montowania czujek wszędzie tam, gdzie występuje rzeczywiste zagrożenie pożarem lub zatruciem.

Czujka dymu i czujka czadu to nie to samo. Gdzie należy je zamontować?

Oba urządzenia pełnią istotną funkcję, ale wykrywają zupełnie inne niebezpieczeństwa.

Czujka dymu służy do ostrzegania przed obecnością dymu, który może świadczyć o rozwijającym się pożarze. zwykle montuje się ją na suficie, szczególnie na drogach komunikacyjnych prowadzących do sypialni. W domach wielokondygnacyjnych zalecana jest ochrona na każdym poziomie.

Czujka tlenku węgla wykrywa natomiast niebezpieczne stężenie czadu w powietrzu. Jej zastosowanie jest szczególnie ważne w pomieszczeniach, w których znajdują się urządzenia spalające paliwo.

Strażacy wskazują, iż urządzenia do wykrywania tlenku węgla często montuje się w odległości około 1–3 metrów od potencjalnego źródła zagrożenia. Dokładne miejsce i wysokość montażu muszą być jednak zgodne z instrukcją producenta.

Nie należy zakładać, iż zwykła czujka dymu wykryje także tlenek węgla. Do tego potrzebne jest osobne urządzenie albo odpowiednio certyfikowany czujnik wielofunkcyjny.

Bardzo ważne jest także regularne sprawdzanie działania czujek. Należy testować je zgodnie z zaleceniami producenta, kontrolować stan baterii oraz wymieniać urządzenia po zakończeniu określonego okresu eksploatacji.

Czad może pojawić się w mieszkaniu niezauważenie. Tych objawów nie wolno lekceważyć

Tlenek węgla powstaje podczas niepełnego spalania paliw, między innymi gazu, drewna, węgla i oleju opałowego. Do jego gromadzenia się w pomieszczeniach mogą prowadzić problemy z odprowadzaniem spalin, niewystarczający dopływ powietrza lub niewłaściwe użytkowanie urządzeń.

Czad jest bezbarwny, bezwonny i pozbawiony smaku. Człowiek nie potrafi samodzielnie wykryć jego obecności w powietrzu.

Pierwsze objawy zatrucia bywają niespecyficzne. Mogą przypominać przemęczenie, infekcję lub zwykłe osłabienie organizmu.

Do niepokojących symptomów należą bóle i zawroty głowy, nudności, wymioty, senność, osłabienie oraz duszność. Przy cięższym zatruciu mogą wystąpić zaburzenia świadomości, utrata przytomności i zagrożenie życia.

Szczególnie niepokojące jest jednoczesne pojawienie się podobnych objawów u kilku osób przebywających w tym samym pomieszczeniu.

W takiej sytuacji należy brać pod uwagę możliwość zatrucia tlenkiem węgla i jak najszybciej opuścić zagrożone miejsce.

Co zrobić, kiedy czujka wykryje czad?

Włączenie alarmu czujki tlenku węgla wymaga natychmiastowej reakcji. Nie wolno czekać na pojawienie się objawów zatrucia ani zakładać, iż urządzenie uruchomiło się bez powodu.

W pierwszej kolejności należy opuścić mieszkanie lub budynek i wyprowadzić pozostałych domowników na świeże powietrze. Następnie trzeba zadzwonić pod numer alarmowy 112 i poinformować o podejrzeniu obecności tlenku węgla.

Jeżeli można to zrobić bez narażania siebie i innych, dopuszczalne jest otwarcie okien i drzwi w celu przewietrzenia pomieszczeń. Nie powinno to jednak opóźniać ewakuacji.

Nie wolno wracać do zagrożonego budynku przed potwierdzeniem przez odpowiednie służby, iż można w nim bezpiecznie przebywać.

Jeżeli ktoś stracił przytomność, należy wezwać pomoc medyczną. W przypadku braku prawidłowego oddechu konieczne jest rozpoczęcie resuscytacji, o ile miejsce udzielania pomocy jest bezpieczne.

Zaklejanie kratek wentylacyjnych to poważny błąd

W sezonie jesienno-zimowym mieszkańcy często szukają sposobów na ograniczenie strat ciepła. Niektóre działania mogą jednak pogorszyć bezpieczeństwo użytkowania budynku.

Szczególnie niebezpieczne jest zaklejanie kratek wentylacyjnych i ograniczanie dopływu powietrza niezbędnego do prawidłowego działania urządzeń spalających paliwo.

Problemy mogą pojawić się również po wymianie starych okien na nowoczesne, szczelne konstrukcje. o ile budynek korzysta z wentylacji grawitacyjnej, niedostateczny napływ świeżego powietrza może utrudnić jej prawidłowe funkcjonowanie.

W określonych warunkach może dochodzić choćby do odwrócenia kierunku przepływu powietrza i przedostawania się spalin do pomieszczeń.

Państwowa Straż Pożarna przypomina, iż sprawna wentylacja jest jednym z podstawowych warunków bezpiecznego korzystania z urządzeń grzewczych.

W przypadku problemów z przepływem powietrza, nadmiernego zawilgocenia lub podejrzenia nieprawidłowego działania wentylacji należy skontaktować się z zarządcą budynku albo uprawnionym specjalistą.

Piece, kominki i grzejniki. Te błędy mogą doprowadzić do pożaru

Zagrożenie pożarowe nie ogranicza się do przewodów kominowych. Niebezpieczeństwo może wynikać także z nieprawidłowego korzystania z samych urządzeń grzewczych.

W pobliżu pieców, kominków i grzejników nie powinny znajdować się materiały łatwopalne, takie jak ubrania, papier, kartony czy zasłony. Należy zachować odstępy wskazane przez producenta.

Nie wolno również zasłaniać elektrycznych urządzeń grzewczych ani suszyć na nich odzieży, o ile nie zostały do tego przystosowane.

Szczególną ostrożność należy zachować przy korzystaniu z przenośnych ogrzewaczy. Urządzenia powinny być sprawne technicznie, ustawione stabilnie i wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem.

Nie należy ogrzewać mieszkania dzięki grilla, kuchenki gazowej ani innych urządzeń, które nie są przeznaczone do ogrzewania pomieszczeń. Może to prowadzić do pożaru, niedotlenienia lub zatrucia produktami spalania.

Naprawy instalacji i urządzeń wymagających odpowiednich kwalifikacji należy powierzać specjalistom. Samodzielne przeróbki, szczególnie dotyczące instalacji gazowych, mogą stwarzać poważne zagrożenie.

Brak przeglądu komina lub instalacji. Czy grożą konsekwencje?

Obowiązki związane z utrzymywaniem budynku we właściwym stanie technicznym wynikają z Prawa budowlanego oraz przepisów przeciwpożarowych.

Niewykonywanie wymaganych kontroli lub zaniedbywanie konserwacji może skutkować odpowiedzialnością przewidzianą w obowiązujących przepisach.

W przypadku pożaru lub zatrucia tlenkiem węgla mogą pojawić się również konsekwencje związane z ustaleniem przyczyn zdarzenia i odpowiedzialności osób zobowiązanych do zapewnienia bezpieczeństwa.

Nie każda nieprawidłowość automatycznie oznacza jednak nałożenie konkretnej kary. Znaczenie mają okoliczności, rodzaj naruszenia oraz adekwatna podstawa prawna.

Właściciele i zarządcy powinni dbać o dokumentację wymaganych przeglądów. Kontrole przewodów kominowych wykonywane na podstawie Prawa budowlanego podlegają zasadom dokumentowania określonym w przepisach, w tym dotyczącym elektronicznych protokołów w systemie CEEB.

Najważniejszym celem kontroli jest jednak wykrycie zagrożeń, zanim doprowadzą one do pożaru lub zatrucia. choćby pozornie niewielka usterka może mieć poważne konsekwencje.

Co to oznacza dla mieszkańców? Pięć najważniejszych zasad na sezon grzewczy

W sezonie 2026/2027 Państwowa Straż Pożarna przypomina, iż bezpieczeństwo domowników zależy przede wszystkim od regularnej profilaktyki i adekwatnego użytkowania urządzeń.

Przed rozpoczęciem intensywnego ogrzewania mieszkania lub domu warto zastosować pięć podstawowych zasad:

1. Sprawdź komin i instalację grzewczą. Upewnij się, iż wymagane przeglądy zostały wykonane, a przewody kominowe są czyszczone zgodnie z przepisami.
2. Zadbaj o wentylację. Nie zasłaniaj kratek i zapewnij dopływ powietrza potrzebnego do prawidłowej pracy urządzeń.
3. Zamontuj odpowiednie czujki. Nie czekaj do 2030 roku, jeżeli w Twoim domu istnieje zagrożenie pożarem lub zatruciem czadem.
4. Korzystaj z urządzeń zgodnie z przeznaczeniem. Nie zasłaniaj grzejników, nie przechowuj materiałów łatwopalnych obok pieców i nie wykonuj niebezpiecznych przeróbek instalacji.
5. Reaguj na niepokojące objawy. W przypadku podejrzenia obecności czadu opuść zagrożone miejsce i zadzwoń pod numer 112.

Najważniejsza zasada jest prosta: czujka może ostrzec przed zagrożeniem, ale nie zastąpi sprawnej instalacji, drożnego komina ani prawidłowej wentylacji. Dopiero połączenie tych elementów pozwala skutecznie ograniczać ryzyko w okresie grzewczym.

Zasady obowiązują na terenie całej Polski, niezależnie od tego, czy mieszkańcy korzystają z pieców na drewno, kotłów gazowych, kominków czy innych systemów ogrzewania.